اخیراً در حال بررسی صنایعی بودیم که با آن‌ها کار می‌کنیم و طبیعتاً موضوع تجربه کاربری فین‌تک (Fintech) مطرح شد. طی پنج سال گذشته، ما به‌طور مداوم برای فین‌تک طراحی کرده‌ایم و فرصت کار در زمینه نرم‌افزارهای حسابداری، پرداخت، نرم‌افزارهای وام مسکن و داشبوردهای مالی را داشته‌ایم. علاوه بر این، با تلاش برای درک و تجسم بهتر امور مالی خودمان از طریق ابزارهای پیش‌بینی و گزارش‌دهی، دیدگاه دست‌اولی از دنیای مالی به دست آورده‌ایم.

درحالی‌که فین‌تک موارد استفاده متعددی را پوشش می‌دهد، ما تصمیم گرفتیم بر روی اپلیکیشن‌هایی تمرکز کنیم که افراد در حوزه مالی به‌صورت روزانه از آن‌ها استفاده می‌کنند. زیرا اگر شما در محل کار با اعداد و ارقام سروکار دارید یا بودجه‌ها را مدیریت می‌کنید، معتقدیم باید از ابزار نرم‌افزاری استفاده کنید که به‌طور خاص برای کار دشواری که انجام می‌دهید طراحی شده باشد.

در اینجا چیزهایی که تاکنون درباره طراحی محصولات برای دنیای فین‌تک آموخته‌ایم، از جمله چالش‌های رایج و نکات ما برای غلبه بر آن‌ها، آورده شده است.

[my_toc]

محصولات فین‌تک که روی آن‌ها کار می‌کنیم

درک عمیق نحوه عملکرد متخصصان مالی در زمینه‌های خاص خود، برای ایجاد تجربیات درجه یک بسیار حیاتی است؛ درست همان‌طور که برای هر نرم‌افزار سازمانی دیگری اهمیت دارد.

ما بر روی طراحی UX برای محصولات فین‌تک تمرکز می‌کنیم که در این دسته‌بندی‌ها قرار می‌گیرند:

• نرم‌افزار مدیریت مالی
• نرم‌افزار سرمایه‌گذاری
• محصولات مدیریت پورتفولیو
• پلتفرم‌های معاملاتی
• نرم‌افزار مدل‌سازی
• طراحی UX خدمات مالی

بنابراین، همان‌طور که نکات خود را برای طراحی UX فین‌تک در این مقاله به اشتراک می‌گذاریم، به یاد داشته باشید که ما عمداً اپلیکیشن‌های موبایلی مصرف‌کننده را کنار گذاشته و بر محصولات نرم‌افزاری B2B تمرکز کرده‌ایم، اگرچه بسیاری از آن‌ها جنبه خدمات مالی نیز دارند.

UX فین‌تک مانند UX معمولی نیست

طراحی UX فین‌تک در سطح دیگری قرار دارد. البته، تمام قوانین معمول UX همچنان پابرجا هستند: شما می‌خواهید از UX بد دوری کنید، از بهترین شیوه‌های UX استقبال کنید و به 10 اصل اکتشافی (Heuristics) از جمله ثبات، پیشگیری از خطا و کنترل و آزادی کاربر احترام بگذارید. طراحی UX برای فین‌تک تفاوت زیادی با طراحی به طور کلی ندارد، اما نیازمند ملاحظات ویژه‌ای است.

اما ساختن یک نرم‌افزار مالی حرفه‌ای عالی فقط به معنای ساده‌سازی در هر مرحله نیست. ما باید به آن نقطه بهینه دست پیدا کنیم که در آن داده‌های کافی برای مفید بودن نمایش می‌دهیم، اما نه آن‌قدر زیاد که رابط کاربری غیرقابل‌فهم شود. ما به بررسی‌های کافی برای جلوگیری از اشتباهات کاربران نیاز داریم، اما در عین حال به روانی کافی در جریان کار نیز احتیاج داریم تا متخصصان مالی بتوانند کار خود را در یک محیط پرسرعت انجام دهند.

به‌عنوان مثال، پلتفرم سرمایه‌گذاری معروف ترمینال بلومبرگ (Bloomberg Terminal) را در نظر بگیرید که احتمالاً عمیق‌ترین پلتفرم در صنعت مالی است. هزینه این محصول حدود 24 هزار دلار در سال است، همراه با کامپیوتر (و کیبورد) مخصوص خود ارائه می‌شود و به کاربران اجازه می‌دهد تا نماهای خود را کاملاً سفارشی‌سازی کنند. بعید است کسی این پلتفرم را «زیبا» توصیف کند، اما چیزی که کاربران حرفه‌ای آن بیش از همه تحسین می‌کنند، قابلیت سفارشی‌سازی استثنایی و عمق داده‌هایی است که ارائه می‌دهد.

متخصصان مالی، بی‌شباهت به کاربران حرفه‌ای در سایر زمینه‌ها، به دنبال تراکم اطلاعات و توانایی سفارشی‌سازی نماهای خود هستند. تنظیمات سفارشی به آن‌ها اجازه می‌دهد تا کارهای بسیار پرریسک خود را به طور کارآمد انجام دهند. و ویژگی‌های منعطف این نرم‌افزار سازمانی، یک پلتفرم چسبنده (sticky) ایجاد می‌کند که کاربران به آن تکیه می‌کنند.

ترمینال بلومبرگ نمونه‌ای عالی از این است که چگونه تفکر استاندارد UX همیشه با موارد استفاده پیچیده و نمایش داده‌های مورد نیاز در این محیط‌های کاری مطابقت ندارد.

نکاتی برای بهبود طراحی UX برای فین‌تک

در اینجا چند راهکار عملی برای ایجاد مزیت رقابتی برای محصول فین‌تک شما آورده شده است.

۱. روی متخصصان مالی تمرکز کنید

هنگام طراحی نرم‌افزار سازمانی، مأموریت ما کمک به افراد برای انجام بهتر وظایفشان است. این یعنی جلوگیری از اینکه نرم‌افزار مانع کار شود، سرعت را کاهش دهد یا کاربران را ناامید کند. طراحی تجربه کاربری فین‌تک نیز از این قاعده مستثنی نیست.

وقتی صحبت از نرم‌افزار برای متخصصان مالی می‌شود، هر نقطه سردرگمی یا قابلیت استفاده ضعیف، تشدید می‌شود (احتمالاً با ضریبی که فقط خود متخصصان مالی می‌توانند مدل‌سازی کنند ). به‌هرحال، ما فقط در مورد ارسال 20 دلار برای دوستی که هزینه اوبر را با او تقسیم کرده‌اید صحبت نمی‌کنیم؛ ما در مورد تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی و بازارهایی صحبت می‌کنیم که جهان را می‌چرخانند. #یک‌جورایی‌مهمه

اقدامات و تصمیماتی که با استفاده از این پلتفرم‌ها گرفته می‌شوند، از پرریسک‌ترین‌ها هستند. به همین دلیل است که باید نرم‌افزار فین‌تک را با دقت طراحی کنیم و بازخورد مستقیم متخصصان مالی را در مورد جریان‌های کاری، نگرانی‌ها و مسئولیت‌هایشان لحاظ کنیم.

نکته UX: گروه متنوعی از متخصصان مالی را برای انجام تست کاربر گرد هم آورید—نه فقط کاربران داخلی یا کاربران حرفه‌ای. جریان‌های کاری آن‌ها را با جزئیات ترسیم کنید و تست‌های قابلیت استفاده را با پروتوتایپ‌های قابل کلیک با وفاداری بالا (high-fidelity) یا پروتوتایپ‌های کدنویسی شده زنده اجرا کنید. و به یاد داشته باشید، همه را با یک چوب نرانید. فقط به این دلیل که یک نفر در یک شرکت ترجیحات خاصی دارد، به این معنی نیست که این ترجیحات در شرکت‌های دیگر نیز صدق می‌کند.

۲. در هنر نمایش داده‌ها (Data Visualization) استاد شوید

فین‌تک تماماً درباره نمایش داده‌هاست. واقعاً هیچ راهی برای سروکار داشتن با پول بدون تأکید بر این بخش از تجربه کاربری وجود ندارد. علی‌رغم وجود بسیاری از بهترین شیوه‌های مشخص برای طراحی داشبورد، بسیاری از محصولات فین‌تک هنوز از استانداردهای اولیه قابلیت استفاده برخوردار نیستند. در داده‌های مالی شگفتی‌های زیادی وجود دارد که در اکثر تجربیات داده‌محور معمول است، اما به دلیل حجم و سرعت بالای این مجموعه داده‌ها، این شگفتی‌ها بزرگنمایی می‌شوند. طراحی UX برای فین‌تک به‌شدت با نمایش داده‌ها تلاقی پیدا می‌کند.

عنصر زمان را در نظر بگیرید. در فین‌تک، ما فقط با روندهای چند ساله سروکار نداریم؛ ما در حال تجزیه‌وتحلیل داده‌هایی هستیم که 100 سال را در بر می‌گیرند و همزمان تغییرات بازار را تا سطح میلی‌ثانیه زیر نظر داریم. علاوه بر این، ما اغلب چندین مجموعه داده داریم که با هم ادغام می‌شوند و هر کدام ویژگی‌های زمانی منحصربه‌فرد خود را دارند.

ما همچنین موارد استفاده زیادی را دیده‌ایم که در آن‌ها به چندین لایه از نمایش داده‌ها نیاز است تا به تحلیلگران یک حس کلی از آنچه در طول زمان اتفاق می‌افتد، داده شود.

نمونه‌هایی از ویژگی‌هایی که به نمایش داده‌ها متکی هستند:

• داشبوردهای نظارتی (بلادرنگ و غیربلادرنگ)
• داشبوردهای گزارش‌دهی، که مواردی مانند عملکرد در طول زمان را توضیح می‌دهند
• تجربیات کاوش عمیق داده از انواع مختلف که ممکن است به فیلترها یا جداول داده نیاز داشته باشند

نکته UX: هنگام طراحی تجربه کاربری خود، منابع داده را به وضوح توضیح دهید و اطمینان حاصل کنید که هرگونه محدودیت یا ویژگی مهم در خود تجربه توضیح داده شده است. حداکثر انعطاف‌پذیری را در نمایش داده‌ها فراهم کنید تا نیازها و ترجیحات مختلف کاربران را برآورده سازید.

۳. جریان‌های کاری و اقدامات پیچیده را مدیریت کنید

برخی از محصولات فین‌تک به‌شدت مبتنی بر جریان کار (workflow-driven) هستند تا نمایش داده (اگرچه هر دو جنبه می‌توانند با هم وجود داشته باشند). در هر تعامل پرریسک، ما باید استانداردی از تعاملات با کیفیت بالا را در ابزار تعیین کنیم. این امر تضمین می‌کند که کاربران بتوانند بفهمند کجا بوده‌اند، چه کاری انجام داده‌اند و آیا اقداماتشان موفقیت‌آمیز بوده یا شکست خورده است (که در دنیای UX معمولاً به آن «وضعیت سیستم» یا "system status" گفته می‌شود). طراحی UX برای فین‌تک نیازمند دیدگاهی ظریف به ناوبری و جریان کار است.

نمونه‌هایی از ویژگی‌هایی که مبتنی بر جریان کار هستند:

• پیش‌بینی جریان نقدینگی و سودآوری
• ترکیب منابع داده برای اهداف گزارش‌دهی
• ورود و تصحیح داده‌ها در یک رابط کاربری
• راه‌اندازی یک نوع پروژه پیچیده با متغیرهای بسیار

نکته UX: اطمینان حاصل کنید که جریان‌های کاری نه‌تنها کاربران را از وضعیت فعلی سیستم مطلع می‌کنند، بلکه از تأثیر تصمیماتشان بر سایر موارد در آینده نیز آگاه می‌سازند. به‌عنوان مثال، برخی تصمیمات دائمی هستند و پس از ذخیره شدن قابل تغییر نیستند. شفاف بودن کلید ایجاد تعاملات روان در جریان کار است.

۴. در تجربه مالی دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی اعتماد ایجاد کنید

در محصولات فین‌تک، اضافه شدن هوش مصنوعی (AI) پیچیدگی‌های تازه‌ای ایجاد کرده است. این موضوع فقط یک ترند فناوری نیست، بلکه ماندگار خواهد بود. یکی از مهم‌ترین چالش‌های UX در فین‌تک، امروز و حتی در سال‌های آینده، این است که بتوانیم به‌روشنی توضیح دهیم پیشنهادهای سیستم تا چه اندازه قابل اعتمادند و چه محدودیت‌هایی در مدل وجود دارد.

نمونه‌هایی از ویژگی‌های مرتبط با اعتماد و هوش مصنوعی:

• توصیه‌ها
• مقادیر محاسبه‌شده در نمایش داده‌ها
• پاک‌سازی کیفیت داده با استفاده از هوش مصنوعی
• محاسبات یا مدل‌های پیشنهادی
• پیش‌بینی و ترسیم روندها

متخصصان فین‌تک باید هم به داده‌ها و هم به قابلیت اطمینان و کیفیت سیستم اعتماد کنند. ایجاد این اعتماد یک فرآیند مداوم است که تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. عناصری مانند ظاهر و حس محصول، متون (copy) و تعاملات و رفتار محصول می‌توانند اعتماد را تقویت یا تضعیف کنند.

نکته UX: هر زمان که ممکن بود، کاربران را از عواقب احتمالی اقدامات مورد نظرشان از قبل آگاه کنید، نه اینکه پس از وقوع، یک خطا صادر کنید. همچنین افراد را از منبع داده، منطق توصیه یا هر اطلاعات مرتبط دیگری در همان زمینه آگاه سازید—اطلاعات را فقط در اسناد راهنما پنهان نکنید. در نهایت، از موقعیت‌هایی که به نظر می‌رسد سیستم پاسخگو نیست، مانند عدم وجود حالت‌های بارگذاری (loading) و موفقیت (success states)، اجتناب کنید تا درک خود را از تجربیات سازمانی غنی از داده گسترش دهید.

۵. با انطباق با مقررات (Regulatory Compliance) همگام باشید

درک اینکه چگونه قوانین یا مقررات بر عملکرد یا منطق محصول شما و همچنین داده‌های آن تأثیر می‌گذارند، هنگام ایجاد طراحی UX فین‌تک و طراحی UX خدمات مالی به طور کلی، کلیدی است.

در فرآیند UX، این امر مستلزم همکاری نزدیک با کارشناسان موضوعی در حوزه‌های حقوقی و انطباق است. شما باید بتوانید از این متخصصان برای راهنمایی کمک بگیرید و فناوری را به دقت برایشان توضیح دهید تا به آن‌ها در تصمیم‌گیری آگاهانه کمک کنید.

نمونه‌هایی از ویژگی‌های مرتبط با انطباق:

• گزارش‌های حسابرسی (Audit trails)
• ابزارها و جریان‌های تأیید هویت
• تجربیات راهنما و آموزشی

نکته UX: قبل از شروع طراحی یک محصول یا ویژگی جدید، مطمئن شوید که درک کاملی از الزامات دارید. به احتمال زیاد، اعمال این نوع منطق پس از طراحی کامل، باعث می‌شود که طرح نهایی تکه‌تکه یا نسنجیده به نظر برسد.

جمع‌بندی

فین‌تک طیف گسترده‌ای از راه‌حل‌های نرم‌افزاری را پوشش می‌دهد که توسط متخصصان در سراسر جهان در زمینه‌هایی مانند پرداخت، وام‌دهی، سرمایه‌گذاری و بیمه استفاده می‌شود. ریسک در این صنعت بسیار بالاست و بسیار مهم است که هنگام کار بر روی این نوع نرم‌افزار سازمانی، این موضوع را در نظر داشته باشیم. به همین دلیل است که اطمینان از حضور متخصصان واقعی UX فین‌تک در پروژه حیاتی است - ما خدمات طراحی UX تخصصی برای فین‌تک ارائه می‌دهیم که در آن راه‌حل‌های زیبایی ایجاد می‌کنیم که از خطاها جلوگیری کرده، کارایی را افزایش داده، درک را ایجاد کرده و در نهایت یک تجربه کاربری عالی ارائه می‌دهند و به شما کمک می‌کنند تا در بازار متمایز شوید. در مورد خدمات UX ما به طور کلی و تخصص ما در UX فین‌تک بیشتر بخوانید.

منبع : UX Tips For Designing Fintech Products